خبرگزاری مهر، سرویس بین الملل - فاطمه صالحی: اوضاع این روزهای سیاست خارجه و نبردهای نظامی رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه در کشورهای منطقه اصلاً جالب نیست. اردوغان از یک سو نظامیان ترکیه را در جبهه سوریه و مشخصاً ادلب درگیر یک جنگ تجاوزکارانه علیه دولت دمشق کرده و هر روز اخباری در خصوص حملات نظامیان ترکیه و گروههای تروریستی تحت حمایت آن علیه مواضع ارتش سوریه و هم چنین روستاهای این کشور منتشر میشود.
از سوی دیگر نظامیان ترکیه وارد درگیریهای نظامی در جبهه لیبی و مشخصاً طرابلس شدهاند. اردوغان برای حمایت از دولت وفاق ملی لیبی و در برابر ارتش ملی این کشور به فرماندهی خلیفه حفتر، به لیبی نیرو اعزام کرده است.
در هر دو جبهه خبر کشته شدن نظامیان ترکیه و ساقط شدن پهپادها و انهدام تجهیزات نظامی آنها به گوش میرسد. در این میان انتشار یک خبر توجه بسیاری از تحلیل گران را به خود جلب کرده به طوری که آنها معتقدند این اقدام در واقع نخستین اقدام عربی در برابر تجاوزات اردوغان به شمار میآید.
به تازگی، یک هیئت لیبیایی به ریاست «عبدالرحمنالأحیرش» معاون نخستوزیر دولت لیبی (مستقر در طبرق) و «عبدالهادی الحویج» وزیر خارجه این دولت به سوریه سفر کردهاند. در جریان سفر این هیئت لیبیایی یادداشت تفاهمی درباره افتتاح مقرهای دیپلماتیک و هماهنگی مواضع دمشق و طبرق در محافل بین المللی امضاء شده است.
اعضای این هیأت هم چنین با بشار اسد رئیس جمهور سوریه دیدار کرده و در خصوص روند مبارزه با تروریسم و مقابله با اقدامات ترکیه رایزنی کردهاند. در جریان این نشستها درباره روابط دوجانبه و راههای فعال سازی آن در زمینههای مختلف و هماهنگی مستمر برای مقابله با فشارها و چالشهای مشابهی که دو کشور با آن روبرو هستند و در رأس آن تجاوز آشکار ترکیه به حاکمیت دو کشور و استقلال آن دو و دخالتهای خارجی در امور داخلی آنها بحث و تبادل نظر کردند.
به نظر میرسد محور تمام این مذاکرات، بررسی چگونگی پاسخ دادن به تجاوزات ترکیه در هر دو کشور است. دولت شرق لیبی که اردوغان را در برابر خود می بیند چارهای جز نزدیکی به سوریه و ایجاد یک اتحاد در برابر دشمن مشترک یعنی ترکیه ندارد.
در این بین ترکیه بر سر مسأله ادلب سوریه با روسیه نیز زاویه پیدا کرده است. در حالی که خبر کشته شدن نظامیان ترکیه در سوریه به گوش میرسد اردوغان معتقد است که روسیه به توافقات حاصله میان مسکو و آنکارا عمل نکرده است. ترکیه مدعی است که ارتش سوریه توافقات امضا شده در شهر سوچی را زیر پا گذشته و حملاتی را علیه نظامیان این کشور انجام میدهد؛ روسیه نیز در این میان جانب ارتش سوریه را میگیرد؛ این در حالیست که ترکیه با حمله به سوریه و هدف قرار دادن مواضع ارتش سوریه مرتکب یک اقدام تجاوزکارانه و غیر قابل دفاع شده است.
اردوغان می کوشد مقامات روسیه را قانع کند که حملات نظامیان ترکیه در سوریه در واقع برای مبارزه با تروریسم بوده و واکنش ارتش سوریه به این حملات باعث میشود روند صلح در سوریه مختل شود!
درست است که روسیه و ترکیه دارای روابط استراتژیک هستند اما به نظر میرسد در خصوص مسأله سوریه و ادلب دچار تضاد منافع شدهاند به طوری که برخی تحلیل گران معتقدند حمایت روسیه از سوریه در خصوص پرونده ادلب با این هدف صورت میگیرد که مسکو بتواند از این طریق در خصوص پرونده لیبی به ترکیه فشار وارد کند.
بعد از آنکه توافق ترسیم مرزهای دریایی میان دولت وفاق ملی لیبی و ترکیه در چارچوب یک توافقنامه امنیتی امضا شد اختلافات میان ترکیه و روسیه در این خصوص نمایان شد. بسیاری از کشورها از این توافقنامه انتقاد کردند. ترکیه در چند نوبت علاوه بر آنکه نظامیان این کشور را به لیبی اعزام کرد اقدام به انتقال تروریستها از سوریه به این کشور کرد تا در کنار نیروهای دولت وفاق ملی لیبی و در برابر ارتش ملی بجنگند. اقدام آنکارا در انتقال این تروریستها به سوریه نیز جنجال برانگیز شده و انتقاد بسیاری از کشورها را برانگیخت.
اردوغان در سایه شکستهای نظامیان ترکیه در هر دو کشور دچار تناقض گویی شده است. رئیس جمهور ترکیه یک بار به بهانه آنکه تلاش دارد از خواستههای ملتهای سوریه و لیبی حمایت کرده و اساساً به خاطر آنها وارد این دو کشور شده سخن میگوید و بار دیگر اعلام میکند که ترکیه به دنبال تحقق منافع خود در سوریه و لیبی است.
به نظر میرسد این روزها «مبارزه با تروریسم» تبدیل به بهانه خوبی برای اردوغان در راستای مداخله نظامی در سوریه و لیبی شده است. اردوغان زمانیکه مواضع کردهای سوریه توسط نظامیان ترکیه هدف قرار میگرفت از مبارزه با تروریسم دم میزند و هدف از حمله به مواضع ارتش سوریه را نیز همین بهانه میداند. در لیبی نیز همین مسأله صادق است؛ اردوغان مدعی است که برای مبارزه با تروریسم وارد این کشور شده است.
البته نباید مسأله نفت و تلاش اردوغان برای شریک شدن با دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا در راستای غارت منابع نفتی سوریه را از نظر دور کرد. ترکیه که به نوعی خود را سردمدار جهان اسلام دانسته و در پروندههای مربوط به جهان اسلام از جمله فلسطین تلاش دارد با موضع گیری های شدید اللحن خود در صف مقدم قرار دهد (ولی به صورت نهان به روابط خود با اسرائیل ادامه میدهد) در جهان عرب نیز سعی دارد با استفاده از نیروی نظامی، کار خود را پیش برده و منافعش را محقق کند.
در هر صورت نمیتوان از این مسأله غافل بود که گسترش مداخلات نظامی ترکیه در کشورهای عربی در سایه اختلافات و شکاف میان این کشورها صورت میگیرد و به نظر میرسد رؤیاهای اردوغان در خصوص سوریه و لیبی با نزدیک شدن دمشق و طبرق به یکدیگر کمرنگتر شده و شاید هرگز محقق نشود.
نظر شما